Pytania macierzowe w ankietach - poradnik

Pytania macierzowe to grupy pytań zaprezentowane w formie tabeli, w której wiersze są kolejnymi pytaniami, a kolumny wspólną dla wszystkich skalą odpowiedzi. To jeden z najpopularniejszych typów pytań w klasycznych ankietach – szybki w projektowaniu i pozornie łatwy dla respondenta. W tym poradniku pokażę, czym są pytania macierzowe, jakie mają rodzaje, jak zaprojektować je poprawnie, kiedy warto ich unikać oraz jak radzą sobie na urządzeniach mobilnych.

Czym są pytania macierzowe?

Pytanie macierzowe pozwala ocenić kilka elementów przy użyciu tej samej skali. Zamiast zadawać osobno pięć pytań o satysfakcję z różnych aspektów obsługi, umieszczasz je w jednej tabeli, gdzie każdy wiersz to inny aspekt, a każda kolumna to ten sam poziom oceny (np. od „zdecydowanie się nie zgadzam” do „zdecydowanie się zgadzam”).

Dla projektanta ankiety pytania macierzowe są łatwe do zbudowania, a dla wypełniającego czytelne, ponieważ każde pytanie ma identyczną skalę odpowiedzi. To sprawia, że dobrze porządkują powiązane ze sobą tematy. Więcej o doborze formatu znajdziesz we wpisie o rodzajach pytań do ankiety.

Zalety i wady pytań macierzowych

Zalety pytań macierzowych bywają jednak pozorne. W dobie ogromnego wzrostu liczby użytkowników mobilnych ankiety z rozbudowanymi macierzami potrafią dawać wyniki o niskiej wartości. Macierz jest też jedną z najtrudniejszych form dla czytników ekranu — jeśli Twoja ankieta musi spełniać wymogi dostępności, sprawdź, jak ją rozbić, w poradniku o dostępnych ankietach.

Zalety:

• oszczędność miejsca – wiele pytań w zwartej formie,
• spójność – ta sama skala dla wszystkich elementów,
• łatwe porównanie ocen między wierszami.

Wady:

• ryzyko przeładowania – zbyt wiele wierszy i kolumn,
• zmęczenie respondenta i tzw. „prostowanie” (zaznaczanie wszystkiego w jednej kolumnie),
• słaba czytelność na telefonach i tabletach,
• losowe odpowiedzi, gdy wypełniający chce jak najszybciej przejść dalej.

Z uwagi na łatwość dodawania kolejnych wierszy i dowolne definiowanie skali, pytania macierzowe są często przeładowane. Wtedy respondent ma problem z poprawnym wypełnieniem albo odpowiada przypadkowo. Oto przykład źle zaprojektowanego pytania macierzowego:

Rodzaje pytań macierzowych

W zależności od tego, co chcesz zmierzyć, wybierzesz inny wariant macierzy. Poniższa tabela zestawia najczęstsze rodzaje pytań macierzowych.

Jak zaprojektować dobre pytanie macierzowe? Najważniejsze zasady

Dobre pytanie macierzowe jest krótkie, konkretne i możliwe do wypełnienia w kilka sekund. Trzymaj się kilku zasad:

1. Nie umieszczaj zbyt wielu pytań (wierszy). Zostaw tylko te naprawdę istotne – długa lista zniechęca.
2. Ogranicz skalę odpowiedzi (kolumny) do 5 lub mniej. Węższa skala jest czytelniejsza i lepiej działa na telefonie.
3. Zadawaj konkretne, sprecyzowane pytania. Każdy wiersz powinien dotyczyć jednego, jasnego aspektu.
4. Dbaj o krótką długość pytań i etykiet skali. Zwięzłe sformułowania łatwiej się skanuje wzrokiem.
5. Stosuj spójną, jednokierunkową skalę. Odpowiedzi powinny biec w logicznej kolejności (np. od negatywnej do pozytywnej).

Jeśli elementy do oceny wymagają różnych skal, nie upychaj ich w jednej macierzy – rozbij je na osobne pytania.

Pytania macierzowe a urządzenia mobilne

Dodatkowym elementem, na który trzeba zwrócić uwagę, jest wyświetlanie ankiety na telefonach i tabletach. Szeroka tabela, która świetnie wygląda na komputerze, na małym ekranie staje się nieczytelna i trudna do wypełnienia.

W Interankietach pytanie macierzowe na małych ekranach automatycznie rozdziela się na pojedyncze oceny, aby użytkownik mógł w prosty sposób odpowiedzieć. Dla każdego wiersza tworzone jest osobne pytanie zamknięte z opcjami z kolumn. Takie rozwiązanie zapewnia:

• większą wygodę wypełniania,
• mniej rozproszeń – w danym momencie wyświetlane jest tylko jedno pytanie,
• wyższą jakość i kompletność odpowiedzi.

Więcej o dostosowaniu badań do smartfonów przeczytasz we wpisie o ankietach mobilnych.

Kiedy użyć pytania macierzowego, a kiedy alternatyw?

Macierz nie zawsze jest najlepszym wyborem. Zanim jej użyjesz, sprawdź, czy pasuje do celu badania:

• Użyj pytania macierzowego, gdy oceniasz kilka elementów tą samą skalą i zależy Ci na łatwym porównaniu wyników między nimi.
• Wybierz skalę Likerta, gdy mierzysz postawy i poziom zgody z pojedynczymi stwierdzeniami.
• Sięgnij po dyferencjał semantyczny, gdy chcesz ocenić coś między dwoma przeciwstawnymi biegunami (np. „nowoczesny – przestarzały”).
• Zastosuj skalę rang, gdy respondent ma uszeregować opcje według ważności.
• Rozbij macierz na pojedyncze pytania zamknięte, gdy ankietę wypełniają głównie użytkownicy mobilni lub lista jest bardzo długa.

Pytania macierzowe w Interankietach

W kreatorze ankiet Interankiet dodasz pytanie macierzowe w kilka chwil i dopasujesz je do swoich potrzeb:

• dowolnie definiujesz wiersze (pytania) i kolumny (skalę odpowiedzi),
• wybierasz wariant jedno- lub wielokrotnego wyboru,
• korzystasz z automatycznego podziału macierzy na pojedyncze pytania na telefonach,
• analizujesz wyniki w czytelnych raportach i tabelach – zobacz, jak analizować wyniki ankiety.

Nie musisz zaczynać od zera – skorzystaj z gotowych przykładów i szablonów ankiet, w których pytania macierzowe są już poprawnie skonfigurowane.

Podsumowanie

Przy tworzeniu ankiety zawsze pamiętaj o osobach, które będą ją wypełniać. Pytania macierzowe to wygodny sposób na uporządkowanie powiązanych pytań, ale tylko wtedy, gdy są krótkie, konkretne i dostosowane do urządzeń mobilnych. Umiejętne wykorzystanie macierzy – w połączeniu z odpowiednią skalą – pozwoli Ci zrealizować świetne badanie i zebrać wartościowe dane.

Załóż darmowe konto i stwórz swoje pierwsze pytanie macierzowe w Interankietach.

FAQ